← terug naar de visie

Thema G · Topic 6: Inclusie en mensen met beperkingen

Trendanalyse voor Noordeloos 2040 — versie 1

Opgesteld: 6 april 2026


De visiewens als vertrekpunt

"Noordeloos wil dat het woonzorgcomplex ook plek biedt aan dorpsgenoten met een beperking, zodat zij zelfstandig in het dorp kunnen blijven wonen."

Wat zeggen de data over de kansen dat dit lukt?


Het inclusielandschap van Noordeloos nu

Aanwezig:

Afwezig:

Analysegrens: Of het Noorderhuis in de praktijk drempelvrij en volledig toegankelijk is voor alle typen beperkingen (niet alleen rolstoel, maar ook visueel, auditief, cognitief), is niet uit open bronnen geverifieerd — dit vereist lokale check. De WMO-cijfers voor Noordeloos specifiek zijn niet beschikbaar — alleen gemeenteniveau.


Wat we weten — >90% zekerheid

VN-verdrag Handicap: zelfstandig wonen in de eigen gemeenschap is een recht

Nederland ratificeerde het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een beperking in 2016. Artikel 19 van het verdrag garandeert het recht op zelfstandig wonen in de maatschappij, met keuzevrijheid over woonplaats en -vorm. Het verdrag verbiedt expliciet dat aangepaste woningen alleen in bepaalde gebieden of wijken worden aangeboden — de spreiding over de hele gemeente is een vereiste. Gemeenten zijn wettelijk verplicht in hun Wmo-beleidsplannen te beschrijven hoe zij dit verdrag uitvoeren, inclusief het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda (LIA). In 2023 had echter nog de helft van de Nederlandse gemeenten geen LIA in uitvoering of ontwikkeling. (Bron: iederin.nl; VNG Handreiking Lokale Inclusie Agenda; nietsoveronszonderons.nl)

Bijna een derde van de Nederlandse bevolking heeft een langdurige beperking

Bijna één op de drie personen van vier jaar of ouder geeft aan langdurig beperkt te zijn in dagelijkse activiteiten. Circa zes procent geeft aan ernstig beperkt te zijn — dat is ruim één miljoen mensen. Van de 65-plussers is 52 procent beperkt, tegen 24 procent van de bevolking onder 65 jaar. Dit betekent dat in Noordeloos (1.894 inwoners) statistisch gezien een substantiële groep bewoners met een langdurige beperking leeft — een deel is zichtbaar, een deel niet. (Bron: CBS Emancipatiemonitor 2024; CBS nieuwsbericht 2026)

Bouwregelgeving: nieuwbouw moet toegankelijk zijn, bestaande voorraad niet

Onder het Bouwbesluit 2012 (nu Besluit Bouwwerken Leefomgeving, BBL, onder de Omgevingswet) gelden toegankelijkheidseisen voor nieuwbouw: drempelvrije entrees (maximaal 20 mm), voldoende draaicirkel voor rolstoelgebruikers, brede deuropeningen, toegankelijke sanitaire ruimten. Voor appartementen boven 70 m² gelden extra eisen om aanpasbaar bouwen mogelijk te maken. De nieuwe NEN 9102:2025-norm breidt het toegankelijkheidsbegrip uit van rolstoel naar bredere toegankelijkheid (visueel, auditief, cognitief). De bestaande woningvoorraad in Noordeloos — grotendeels bestaand vóór 2000 — valt niet onder deze eisen en is voor mensen met een beperking doorgaans niet aangepast zonder individuele WMO-aanvraag. (Bron: IPLO.nl; bouwwereld.nl NEN 9102:2025; evidentwonen.nl)

GGZ-extramuralisering legt druk op kleine gemeenten

Het rijksbeleid "ambulantisering" beoogt intramurale GGZ-bedden af te bouwen en mensen met een psychiatrische aandoening in de wijk te laten wonen met ambulante begeleiding. In de praktijk loopt deze beweging moeizaam: intramuraal wordt afgebouwd, maar de ambulante capaciteit wordt onvoldoende opgebouwd. VNG signaleerde dat gemeenten steeds vaker mensen opvangen die door onvoldoende ambulante GGZ zonder begeleiding in de wijk belanden. Kleine gemeenten zoals Molenlanden ondervinden de gevolgen doordat zij de zorgcoördinatie en WMO-begeleiding moeten opvangen voor mensen die vroeger in een instelling woonden. (Bron: vng.nl; ggznieuws.nl; trimbos.nl)

Beschermd wonen: decentralisatie naar alle gemeenten per 2025

Beschermd wonen — voor mensen met psychiatrische of psychosociale problemen die niet volledig zelfstandig kunnen wonen — was tot 2022 een taak van centrumgemeenten. Per 2025 is de financiering volledig gedecentraliseerd naar alle gemeenten, met een begeleidend "woonplaatsbeginsel": elke gemeente is verantwoordelijk voor haar eigen inwoners. Voor kleine gemeenten zoals Molenlanden betekent dit dat zij hun eigen beleid en aanbod moeten ontwikkelen voor een relatief kleine maar kwetsbare groep. Expertise en capaciteit zijn schaars in kleine gemeenten. (Bron: binnenlandsbestuur.nl; vng.nl Beschermd Thuis)

Gemeente Molenlanden: woonzorgvisie 2023-2027 noemt mensen met beperkingen expliciet

De woonzorgvisie van Molenlanden (september 2023, AT Osborne) onderscheidt kwetsbare doelgroepen waaronder ouderen, mensen met cognitieve beperkingen, mensen met een lichamelijke beperking, psychiatrische doelgroepen en kwetsbare jongeren. De visie stelt als kerndoel: voldoende geschikte huisvesting voor kwetsbare bewoners en betere samenwerking tussen woon- en zorgdomeinen. De prestatieafspraken 2025-2027 verplichten woningcorporaties actief bij te dragen aan huisvesting van kwetsbare groepen. (Bron: AT Osborne; adviesraadsociaaldomeinmolenlanden.nl; molenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl)

Yulius: WMO-aanbieder actief in Molenlanden voor mensen met beperking

Yulius biedt in de gemeente Molenlanden individuele begeleiding thuis, beschermd wonen en dagbesteding aan voor mensen met een psychiatrische achtergrond, lichte verstandelijke beperking of niet-aangeboren hersenletsel. Yulius is daarmee een van de zorgaanbieders die relevant zijn voor de G6-visiewens; Molenlanden werkt met veel verschillende gecontracteerde zorgaanbieders (Bron: gemeente Molenlanden, reactie 28-09-2026). Het toevoegen van mensen mét een beperking aan een woonzorgcomplex in Noordeloos veronderstelt een zorgpartner voor de begeleiding. (Bron: yulius.nl)

Kleinschalige inclusieve woonconcepten: het gemengde woonzorgcomplex als bewezen model

In meerdere kleine Nederlandse kernen worden woonzorgcomplexen gerealiseerd die ouderen én mensen met een beperking combineren in één setting, met gedeelde ruimten maar zelfstandige wooneenheden. Stichting S.T.E.R. (Oirschot) realiseert een woonzorgcomplex van 24 eenheden voor jongvolwassenen met autisme/lichte verstandelijke beperking in een dorpskern. De Kempen werkt aan "woonzorgcirkels" in dorpskernen als regionale standaard. Het model waarbij ouderen en mensen met een beperking samen in één complex wonen — met gedeelde gemeenschapsruimten maar eigen zorgpaden — wordt nationaal erkend als wenselijke richting voor inclusief wonen. (Bron: ster-wonen.nl; regio-hartvanbrabant.nl; thuswonen.nl)


Scenario's

De scenario's beschrijven externe gebeurtenissen — buiten Noordeloos — die het inclusielandschap en de realisatiemogelijkheden van een gemengd woonzorgcomplex kunnen veranderen.

Scenario 1: Bezuinigingen en capaciteitsdruk maken inclusief wonen onhaalbaar

De decentralisatie van beschermd wonen legt een onverwacht grote financiële last op kleine gemeenten. Molenlanden kiest ervoor beschermd wonen en WMO-begeleiding voor mensen met een beperking te concentreren in grotere kernen (bv. Streefkerk, Nieuw-Lekkerland) waar schaalvoordeel behaald kan worden. Yulius trekt zijn ambulante activiteiten terug uit de kleinste dorpen. Tegelijk worden de toegankelijkheidseisen voor het gebruik van de SWZ-subsidieregeling (Stimuleringsregeling Wonen en Zorg) zodanig aangescherpt dat inclusieve doelgroepen — anders dan ouderen — worden uitgesloten. Resultaat: het woonzorgcomplex in Noordeloos wordt gerealiseerd, maar uitsluitend voor ouderen. Dorpsgenoten met een beperking blijven aangewezen op voorzieningen elders.

Scenario 2: Nationaal inclusiebeleid versterkt de positie van gemengde woonconcepten

De Nederlandse implementatie van het VN-verdrag Handicap krijgt in 2026-2030 meer tanden: gemeenten worden verplicht meetbare doelstellingen in hun Lokale Inclusie Agenda op te nemen, en subsidiestromen worden gekoppeld aan inclusieve woningbouwplannen. De SWZ-regeling wordt uitgebreid naar gemengde doelgroepen (niet alleen 55-plus). Molenlanden werkt haar geactualiseerde Inclusieagenda verder uit in samenwerking met Zedje, en wijst het geplande woonzorgcomplex in Noordeloos aan als pilotproject voor inclusief wonen in kleine kernen. Yulius committeert zich als begeleidingspartner voor de bewoners mét een beperking. Resultaat: het Noordeloos-complex wordt gerealiseerd als expliciet inclusief model — ouderen én mensen met een beperking — en trekt regionale aandacht als voorbeeld voor andere kleine kernen in Molenlanden en de Alblasserwaard.