← terug naar de visie

Thema G · Topic 4: Jeugdwelzijn en jongerenparticipatie

Trendanalyse voor Noordeloos 2040 — versie 1

Opgesteld: 6 april 2026


De visiewens als vertrekpunt

"Noordeloos wil mentaal welzijn van jongeren serieus nemen en hen actief betrekken bij het dorpsleven via stages, vrije tijd en participatie."

Wat zeggen de data over de kansen dat dit lukt?


Het jeugdwelzijn- en participatielandschap van Noordeloos nu

Aanwezig:

Afwezig:

Analysegrens: De leerlingenraad SmdB is voor dit topic een relevant maar beperkt instrument — het bereikt de jongste groep, niet de tieners en twintiger die centraal staan in de visiewens. Wat Jong Molenlanden concreet doet in Noordeloos qua frequentie en bereik is niet gedetailleerd openbaar gedocumenteerd. Verificatie via Stichting Welzijn Molenlanden gewenst.


Wat we weten — >90% zekerheid

Nederland: mentaal welzijn jongeren verslechterd en onvolledig hersteld

Het percentage jongeren (twaalf tot vijfentwintig jaar) dat zich psychisch minder gezond voelt steeg de afgelopen tien jaar van zeven naar acht procent. Het aandeel dat aangeeft zich psychisch slechter te voelen was in 2024 nog altijd hoger dan vóór de coronapandemie. In 2025 tonen metingen een lichte verbetering, maar jongeren bezoeken hun huisarts nog altijd vaker dan in 2019 voor suïcidale gedachten, angst en vermoeidheid. De stijging is het sterkst onder meisjes van veertien tot zeventien jaar. (Bron: RIVM Kwartaalonderzoek Jongeren 2025; CBS Gezondheidsmonitor 2022)

Regio Zuid-Holland Zuid: stress neemt toe, helft jongvolwassenen scoort mentale gezondheid als goed

De Gezondheidsmonitor Jeugd 2023/2024 van Dienst Gezondheid & Jeugd — uitgevoerd bij middelbare scholieren in de tweede en vierde klas — toont dat het percentage jongeren dat zich (zeer) gelukkig voelt daalde van 83% in 2019, naar 78% in 2021, naar 76% in 2023. Stress neemt toe. Als voornaamste stressoorzaken noemen jongeren: school en huiswerk (34%) en de combinatie van alles wat er van hen gevraagd wordt (30%). Circa de helft (52%) van de jongvolwassenen in de regio ZHZ beoordeelt de eigen mentale gezondheid als goed of zeer goed — wat betekent dat bijna de helft dat niet doet. (Bron: Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ, Gezondheidsmonitor Jeugd 2023/2024; Het Kontakt 2024)

Jeugdzorg: wachttijden structureel probleem, ook in Molenlanden

Landelijk is een wachttijdprobleem in de jeugdzorg aangetoond. Verstoringen in het jeugdzorgstelsel leiden tot lange wachttijden, met als gevolg dat klachten verergeren en ontwikkelingskansen belemmerd worden. In de gemeente Molenlanden verzorgt Stichting Jeugdteams ZHZ de jeugdhulp via het 0–100-team. In 2024 is een nieuw contract afgesloten voor drie jaar. Jeugdteams ZHZ hanteert als norm dat binnen twee weken telefonisch contact plaatsvindt voor een vraagverheldering. Specifieke wachttijden voor Molenlanden zijn niet openbaar gepubliceerd. (Bron: Rijksoverheid Voortgangsrapportage Aanpak Wachttijden 2024; Jeugdteams ZHZ website; gemeente Molenlanden)

Molenlanden: jeugdhulpketen werkt integraal

Het 0–100-team in Molenlanden combineert Jeugdteams ZHZ, WMO-professionals van de gemeente, Avres (schulddienstverlening), Stichting Welzijn Molenlanden (jongerenwerk via Jong Molenlanden) en JongJGZ. Huisartsen, scholen en sportverenigingen spelen een signalerende rol. Dit is een relatief hechte ketensamenwerking voor een gemeente van deze schaal. (Bron: Jeugdteams ZHZ Jaarverslag 2024)

Stages: Noordeloos heeft erkende leerbedrijven in technische sectoren

Foreco Houtconstructies en De Kuiper Groep zijn beide erkende SBB-leerbedrijven in Noordeloos, met actieve stageprogramma's voor mbo-studenten in technische richtingen (timmerman, civiel, groen). Dit zijn stageplaatsen voor jongeren die al aan een mbo-opleiding zijn begonnen — niet voor middelbare scholieren. De mismatch die nationaal wordt gesignaleerd (meer stageplaatsen beschikbaar dan er studenten zijn die dicht bij huis een stage kunnen volgen) geldt ook hier: jongeren uit Noordeloos die een niet-technische opleiding volgen, hebben geen lokale stageplaats. (Bron: Stagemarkt.nl leerbedrijfprofielen Foreco en De Kuiper Groep; SBB Stagebarometer najaar 2024)

Jongerenparticipatie: wettelijke verankering per 2025

Per 1 januari 2025 is de Wet versterking participatie op decentraal niveau in werking getreden. Gemeenten worden gestimuleerd om participatieafspraken vast te leggen in een participatieverordening. Voor jongerenparticipatie betekent dit dat gemeenten formeel worden aangesproken op het inrichten van participatiestructuren voor jongeren. Molenlanden heeft in 2021 via een unaniem aangenomen motie uitgesproken dat elke kern een jongerenruimte of jeugdhonk verdient — de uitvoering blijft achter. (Bron: Wet versterking participatie 2025; gemeente Molenlanden raadsbesluit 2021) De gemeente herkent de behoefte aan een ontmoetingsplek voor jongeren, maar wil de daadwerkelijke behoefte eerst nader verkennen. In 2027 wordt het gemeentelijk jongerenwerk geëvalueerd. (Bron: gemeente Molenlanden, reactie 28-09-2026)

Jongeren en dorpsleven: vertrek is structureel, maar terugkeer mogelijk

Onderzoek toont dat plattelandsjongeren massaal vertrekken voor studie en werk, maar dat gerichte maatregelen retentie kunnen bevorderen. Factoren die jongeren binden: betaalbare starterswoningen, lokale werkgelegenheid, en een aanbod dat aansluit bij hun levensfase. Mobiliteitsknelpunten — met name gebrekkig OV — vergroten de drempel voor terugkeer. De mobiliteitsbehoefte van jongeren in Noordeloos is ook gedocumenteerd in de visie-input mobiliteit (bushalte benutten, leerlingenraad SmdB). (Bron: Sociale Vraagstukken, "Zo behoud je jongvolwassenen voor het platteland"; zie ook Thema C Topic 2 en Topic 5)


Scenario's

De scenario's beschrijven externe gebeurtenissen — buiten Noordeloos — die het jeugdwelzijn- en participatielandschap ingrijpend kunnen veranderen. Wat Noordeloos vervolgens met die verandering doet, is een aparte vraag.

Scenario 1: Jeugdhulpdruk overstijgt de gemeentelijke capaciteit

De landelijke tekorten in de jeugdzorg lopen verder op. Gemeenten worden geconfronteerd met stijgende tarieven, groeiende zorgvraag en afnemende aanbodscapaciteit. Stichting Jeugdteams ZHZ moet prioriteren — lichte hulpvragen worden niet of nauwelijks bediend, wachttijden voor tienerhulp lopen op naar drie tot zes maanden. Preventieve activiteiten van Jong Molenlanden worden afgeschaald wegens capaciteitsgebrek. Tegelijkertijd daalt de beschikbaarheid van schoolmaatschappelijk werk. Jongeren in kleine kernen zoals Noordeloos — die toch al minder zichtbaar zijn in de regionale hulpketen — vallen tussen wal en schip. Resultaat: mentale problemen bij jongeren worden later gesignaleerd en zwaarder als ze worden opgepikt; de informele sociale vangnetten in het dorp dragen meer druk dan bedoeld.

Scenario 2: Nationale aandacht voor jeugdwelzijn vertaalt zich naar structurele preventie-investering

Het Rijk erkent dat de curatieve aanpak van jeugdzorg structureel te duur en te laat is en verschuift het beleid richting vroege preventie op school en in de wijk. Gemeenten ontvangen extra middelen voor lichte interventies, schoolmaatschappelijk werk en jongerenwerk. Jong Molenlanden breidt uit — ook naar kleinere kernen. De nieuwe participatiewetgeving (2025) verplicht Molenlanden tot het instellen van een formele jongerenraad of vergelijkbaar orgaan. Tegelijkertijd vergroot de SBB Stagebarometer-aanpak de zichtbaarheid van lokale bedrijven als leerbedrijf — ook die in kleine kernen als Noordeloos — waardoor de instroom van stagiaires bij bedrijven als Foreco, Wallaard en De Kuiper Groep toeneemt. Resultaat: jongeren in Noordeloos worden eerder bereikt, krijgen meer lokale ankerpunten en worden zichtbaarder als dorpsgenoten.