← terug naar de visie

Thema G · Topic 1: Ouderenzorg en zelfstandig blijven wonen

Trendanalyse voor Noordeloos 2040 — versie 1

Opgesteld: 6 april 2026


De visiewens als vertrekpunt

"Noordeloos wil dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig in het dorp kunnen blijven wonen, met wijkverpleging in het dorp, mantelzorgondersteuning en levensloopbestendige woningen."

Wat zeggen de data over de kansen dat dit lukt?


Het zorglandschap van Noordeloos nu

Aanwezig:

Afwezig:

Analysegrens: De exacte bezetting en het actuele aanbod van Buurtzorg Giessenlanden is niet uit open bronnen te halen — verificatie via het team zelf nodig. Of de acht levensloopbestendige woningen in Park Rietveld inmiddels volledig opgeleverd en bewoond zijn, is \<80% zeker. De capaciteit en wachttijden van Waardeburgh Graafzicht zijn niet beschikbaar uit open bronnen.


Wat we weten — >90% zekerheid

Nederland vergrijst sterk — en het tempo versnelt richting 2040

In 2040 is naar verwachting 25,1 procent van de Nederlandse bevolking 65 jaar of ouder — ruim een kwart. Het absolute aantal 75-plussers verdubbelt van 1,4 miljoen in 2019 naar 2,6 miljoen in 2040. Dit is de leeftijdsgroep waar beperkingen gemiddeld beginnen te spelen, en waar de vraag naar zorg thuis het sterkst toeneemt. Het CBS bevestigt dat de groei van 'oudere ouderen' (80-plus) verhoudingsgewijs het grootst is in plattelandsgemeenten — wat Noordeloos direct raakt. (Bron: CBS Dossier Vergrijzing; PBL Regionale Prognose 2022–2050)

Extramuralisering is geen keuze maar vaststaand beleid

Vanaf 2015 werden met de invoering van de Wet langdurige zorg (Wlz) de toegangseisen voor intramurale ouderenzorg aangescherpt. Ouderen met lichtere zorgindicaties (ZZP 1 tot en met 3, en deels ZZP 4) komen niet langer in aanmerking voor een plek in een verzorgingshuis. Ze blijven thuis wonen met ondersteuning. Dit beleid is niet teruggedraaid — het is structureel en bepaalt de context voor de komende decennia. De gevolgen zijn duidelijk: thuis is het nieuwe verzorgingshuis, en de buurt is de nieuwe zorginstelling. (Bron: Kamerstuk 29389, nr. 54; Zorgenstelsel.nl)

Wijkverpleging staat al onder grote druk — en de druk neemt toe

De vraag naar wijkverpleging groeit niet alleen door vergrijzing maar ook doordat ziekenhuizen patiënten eerder naar huis sturen. Het tekort aan wijkverpleegkundigen loopt op van 3.600 fte in 2023 naar een verwacht tekort van 12.000 fte in 2032 op een totale omvang van ongeveer 80.000 fte. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) stelt in haar Stand van de Zorg 2025 dat de toegankelijkheid van wijkverpleging structureel onder druk staat: te veel mensen die wijkverpleging nodig hebben, kunnen geen aanbieder vinden of krijgen minder uren dan geïndiceerd. Dat Buurtzorg nu in Noordeloos aanwezig is, is een voordeel — maar het landelijke personeelstekort raakt ook kleine dorpsteams. (Bron: NZa Stand van de Zorg 2025; V\&VN Capaciteitsorgaan 2025; ActiZ)

Bijna 400.000 geschikte ouderenwoningen nodig vóór 2040 — de bouw loopt ver achter

De rijksoverheid heeft berekend dat er tot 2040 bijna 400.000 voor ouderen geschikte woningen gerealiseerd moeten worden: 82.000 geclusterde ouderenwoningen, 87.000 aangepaste woningen en 225.000 nultredenwoningen. In 2025 concludeerde de Algemene Rekenkamer dat de realisatie structureel achterloopt: per eind 2024 was slechts 1,4 procent van de geclusterde woningambities gerealiseerd. Het CBS monitort dat op de peildatum 1 januari 2023 slechts 20 procent van de Nederlandse woningvoorraad als nultredenwoning kwalificeert — in landelijke gebieden ligt dit aandeel lager dan in steden, omdat eengezinswoningen op het platteland minder snel als nultredenwoning worden geregistreerd. (Bron: Volkshuisvesting Nederland 2025; Algemene Rekenkamer mei 2025; CBS Monitoring Woningtypes Ouderenhuisvesting 2025)

Mantelzorg is de grootste zorgpijler — en de meest kwetsbare

In Nederland combineren circa twee miljoen mensen betaald werk met mantelzorg. Eén op de vier werknemers is mantelzorger. Negen procent van alle mantelzorgers voelt zich overbelast, maar dat percentage vertegenwoordigt inmiddels 460.000 mensen — een stijging ten opzichte van eerdere metingen. Drie op de tien werkende mantelzorgers geven aan dat de combinatie met werk (heel) slecht gaat; 14 procent is gestopt met werken of arbeidsongeschikt geraakt door mantelzorgtaken. Zonder beleid dat werk en mantelzorg beter combineert, is de mantelzorgpijler structureel kwetsbaar — ook in Noordeloos. (Bron: SCP 2025; AZW Info; SER-advies mantelzorg en werk)

Gemeente Molenlanden heeft een woonzorgvisie — en erkent de opgave

Molenlanden stelde in 2023 een Woonzorgvisie 2023–2027 vast. De visie erkent het 'dubbele vergrijzingseffect': niet alleen neemt het aantal ouderen toe, ook de leeftijd stijgt. Daarmee neemt de zorgbehoefte per inwoner toe. Drie kernpijlers: veilige leefomgeving voor kwetsbare inwoners, voldoende passende woningen, en betere ketensamenwerking. De gemeente werkt daarmee in lijn met de rijksambitie, maar de feitelijke realisatie van geschikte woningen in kleine kernen als Noordeloos is nog niet aantoonbaar concreet. (Bron: Gemeente Molenlanden, Woonzorgvisie 2023–2027; AT Osborne)

Het Rijk stimuleert kleinschalige woonzorgarrangementen actief

De Stimuleringsregeling Wonen en Zorg (SWZ) van RVO biedt financiering voor private initiatieven en gemeenschappen die kleinschalige woonzorgvormen voor 55-plussers willen realiseren. In 2025 was 1,25 miljoen euro beschikbaar voor haalbaarheidsstudies, met een maximum van 25.000 euro per plan. De regeling richt zich expliciet op geclusterde woonvormen met zorg-op-afroep — precies het concept waar de dorpsvisie van Noordeloos op aanstuurt. (Bron: RVO.nl/swz)

Molenlanden heeft al circa 20 tot 22 procent 65-plussers — bovengemiddeld voor Zuid-Holland

In Molenlanden is circa 20 tot 22 procent van de inwoners 65 jaar of ouder. De grootste leeftijdsgroep is 45 tot 65 jaar (26 procent) — de groep die de komende vijftien jaar doorschuift naar de 65-plus categorie. Dit betekent dat de lokale vergrijzing nog niet op zijn piek is: de vraag naar ouderenzorg in Molenlanden zal na 2030 verder accelereren. (Bron: AlleCijfers.nl, gemeente Molenlanden)


Scenario's

De scenario's beschrijven externe gebeurtenissen — buiten Noordeloos — die het zorg- en woonlandschap voor ouderen ingrijpend kunnen veranderen. Wat Noordeloos vervolgens met die verandering doet, is een aparte vraag die in een later proces aan de orde komt.

Scenario 1: Capaciteitscrisis treft ook Buurtzorg Noordeloos

Het landelijke tekort aan wijkverpleegkundigen zet door en bereikt ook de kleine dorpsteams. Buurtzorg Giessenlanden in Noordeloos krijgt onvoldoende personeel om het team volledig bezet te houden. Zorgkantoren stellen maximumtarieven bij, waardoor kleine teams niet rendabel kunnen opereren. Tegelijkertijd neemt de behoefte aan wijkverpleging in het dorp toe door vergrijzing — zodat de druk op het bestaande team verder oploopt zonder dat er aanvulling komt. Mantelzorgers worden gevraagd meer over te nemen, maar ook in Noordeloos lopen zij al tegen de grenzen van combinatie werk en zorg aan. Resultaat: Noordeloos verliest de facto zijn lokale wijkverpleging zonder dat er een formeel besluit over is genomen.

Scenario 2: Rijksbeleid maakt woonzorg in kleine kernen aantrekkelijker

De overheid verscherpt de SWZ-regeling en introduceert een garantiefonds voor kleinschalige woonzorgprojecten van dorpsinitiatieven. Tegelijkertijd versoepelt het Wlz-beleid voor lichte zorgindicaties om de druk op de mantelzorg te verminderen — of introduceert het Rijk een recht op wijkverpleging dat zorgkantoren dwingt ook kleine dorpsteams te financieren. Zorgverzekeraars en het zorgkantoor voor de regio (DSW/VGZ) investeren in dorpsgerichte zorgconcepten als alternatief voor dure intramurale zorg in grotere instellingen. Waardeburgh breidt haar ambulante aanbod verder uit naar Noordeloos en omgeving. Resultaat: de combinatie van rijksfinanciering, regionale zorginfrastructuur en bestaand Buurtzorg-team maakt Noordeloos tot een aantrekkelijk pilotdorp voor zorg dichtbij.