Reageer Proces

Versie voor reacties · tot en met 25 november 2026

Visie op Noordeloos in 2040

Samen dorps blijven leven

De verhaallijn in elf onderdelen

Lees mee

Kies een onderdeel om er direct naartoe te gaan.

Samenvatting

In het kort

De hele visie op één pagina.

›
Intro

Voorwoord

Wat dit is, en wat niet.

›
Hoofdstuk 1

Noordeloos anno nu

Een dwarsdoorsnede van vandaag.

›
Hoofdstuk 2

Bewegingen in en rond Noordeloos

De feiten, niet de mening.

›
Hoofdstuk 3

Als dit zo doorgaat

De optelsom van stilzitten.

›
Hoofdstuk 4

Het karakter van Noordeloos

Het zelfportret als maatstaf.

›
Hoofdstuk 5

Wat willen we bereiken?

Een dorp blijven, regie hebben.

›
Hoofdstuk 6

Stel dat we het volgende gaan doen…

Ruimte, activiteit, samenhang.

›
Hoofdstuk 7

Een dag in het leven van… in 2040

Het dorp door zeven ogen.

›
Hoofdstuk 8

Van droom naar daad

Van visie naar uitvoering.

›
Tot slot

Verantwoording

Hoe deze visie tot stand kwam.

›
Samenvatting

In het kort

Noordeloos is een klein dorp in de polder, met bijna 1.900 inwoners. Mensen kennen elkaar, kijken naar elkaar om en steken zelf de handen uit de mouwen. Veel van wat hier gebeurt, van de jaarmarkt tot de clubs en het Noorderhuis, draait op dorpsgenoten. Ook wie hier net komt wonen, is een dorpsgenoot.

Tegelijk verandert er veel om ons heen. Het land vergrijst en huishoudens worden kleiner. Huizen worden duurder, en mensen hebben minder tijd voor clubs. De overheid trekt zich terug, het stroomnet raakt vol en de N214 wordt drukker. Dat houden we niet tegen. Maar het vraagt wel iets van ons, als we willen dat jongeren en gezinnen hier een plek vinden, dat clubs blijven draaien en dat ouderen in het dorp oud kunnen worden.

Deze visie zoekt daarom naar wat we bewaren en waar we meebewegen. We bewaren wat we hebben: een klein dorp waar je elkaar kent. En we bewegen mee waar het nodig is: woningen voor jong en oud, ruimte voor nieuwe dorpelingen, stroom dicht bij huis, clubs die het regelwerk samen oppakken. Dat moet bij elkaar passen.

Twee dingen staan voorop. Zorgen dat we een dorp blijven. En zelf de regie pakken: op tijd aan tafel zitten bij gemeente en provincie en zeggen waar Noordeloos voor staat.

Een visie op papier doet niets; we moeten het zelf doen. Lees verder en zeg uiterlijk 25 november 2026 wat je ervan vindt of meld je bij de werkgroep. Iedereen kan meedoen, of je hier nu je hele leven woont of net komt kijken.

Voorwoord

Even vooraf…

Ruim vijftien jaar geleden verscheen het Dorpsontwikkelingsplan Noordeloos. Dat plan, samengesteld op initiatief van het Dorpsberaad, schetste de wensen en kansen voor Noordeloos in de periode 2010–2025.

Dat plan is toen warm ontvangen, onder andere door de gemeente, en veel van de voorstellen zijn uitgevoerd. Zo kwamen er het multifunctionele Noorderhuis, een opgeknapt plein rond de Hervormde kerk met ondergrondse glasbakken, lantaarnpalen en rode klinkers die passen bij het beschermde dorpsgezicht en een mooiere rotonde bij de ingang van het dorp. Nu heeft het Dorpsberaad opnieuw een werkgroep van dorpsgenoten gevraagd om zich te buigen over een visie op Noordeloos in 2040. Wat komt er de komende vijftien jaar op ons af? En waar willen we als dorp zelf naartoe, en hoe komen we daar?

De inbreng komt voor een deel uit een rondvraag in het dorp naar wat er leeft, onder andere via een eerste dorpsavond en gesprekken met dorpsgenoten. Het andere deel komt uit onderzoek naar wat er vanuit de wereld om ons heen op ons afkomt. De werkgroep heeft dat teruggebracht tot één verhaal. Dat verhaal heeft de werkgroep eerst voorgelegd aan een groep betrokken dorpsgenoten, en daarna op een tweede dorpsavond aan het hele dorp. Nu leggen we het aan jou voor.

Deze visie is een vergezicht en nog geen uitgewerkt plan. Met dat vergezicht zitten we als dorp op tijd aan tafel wanneer gemeente en provincie hun plannen maken.

Wil je dieper graven, dan vind je alle trendanalyses achterin, onder Bronnen. Wie eraan meewerkten en hoe we te werk gingen, ook met AI, lees je in de Verantwoording. En vind je er iets van, laat het ons weten via info@dorpsvisienoordeloos.nl. Deze visie wordt pas echt van het dorp als je meedenkt.

Hoofdstuk 1

Noordeloos anno nu

Voordat we vooruitkijken, eerst een blik op Noordeloos zoals het nu is.

  • Noordeloos heeft, net als veel dorpen in de buurt, meer bedrijven dan vroeger. Alleen het beeld is veranderd: een paar (middel-)grote bedrijven, boerderijen, en vooral veel kleine bedrijven, eenmanszaken en zzp’ers die thuis of achter de computer werken.
  • Ons voorzieningenniveau is niet heel uitgebreid, maar voor zo’n klein dorp hebben we een prachtig multifunctioneel Noorderhuis. Onder één dak zitten de basisschool, de kinderopvang, de gymzaal, de bibliotheek en een familiekamer, en iedereen met een idee kan er een club beginnen of een evenement organiseren. Het wordt intensief gebruikt, maar dat gaat niet vanzelf: er moet flink getrokken worden om activiteiten binnen te halen. En het gebouw vraagt onderhoud om tot 2040 en langer mee te kunnen.
  • Onze dorpsschool, met een christelijke signatuur, is een school waar ieder kind welkom is. Ze staat bekend om haar passend onderwijs, ook voor kinderen met een beperking.
  • Noordeloos heeft een gezondheidscentrum met onder andere een apotheekhoudende huisarts, thuiszorg, fysiotherapie en een verloskundigenpraktijk.
  • De drie kerken in Noordeloos betekenen veel voor het dorp en de streek.
  • Noordeloos staat erom bekend dat er veel wordt georganiseerd, voor heel verschillende mensen, ook van buiten het dorp.
  • De jaarmarkt is een van de grootste in de wijde omtrek.
  • De contour van onze dorpskern is de laatste jaren aan twee kanten uitgebreid: bij Park Rietveld en met de rondweg richting Bassa Staal. Daarmee zijn we weer iets minder een lintdorp geworden.
  • Om het dorp ligt het open weidelandschap van het Groene Hart: grasland, met vooral melkvee.
  • In de afgelopen tien jaar heeft Noordeloos meerdere prijzen gewonnen voor toerisme, zoals de prijs voor Beste B&B van Nederland in 2023.
  • In de komende jaren werkt de provincie aan de verkeersveiligheid op de N214. Gewenst zijn onder andere rotondes bij de aansluitingen van de Gorissenweg en de Middenweg op de N214. Die staan bij de provincie op de lijst, maar zijn nog niet ingepland.
  • Bijna iedere volwassen Noordelozer bezit een auto, want we moeten veel van ver halen.
  • De bereikbaarheid vanuit Noordeloos is redelijk goed, behalve met het openbaar vervoer naar het zuiden (Gorinchem, Breda).
  • Er is de afgelopen decennia met horten en stoten gebouwd. Daardoor zijn jongeren die hier wilden blijven, geregeld toch uit Noordeloos vertrokken.
  • In de lintbebouwing staan veel huizen van vijftig jaar en ouder. Noordeloos is bovendien een beschermd dorpsgezicht.
  • Noordeloos telt ruim 30 actieve verenigingen en organisaties.
  • Het leven is drukker geworden. Veel verenigingen merken dat het lastiger wordt om vrijwilligers en bestuursleden te vinden.
  • Noordeloos heeft een eigen zwembad!
Hoofdstuk 2

Bewegingen in en rond Noordeloos

Hoewel we onszelf soms voordoen als het Gallische dorpje dat moedig weerstand biedt aan de wereld om zich heen en alles wel zelf doet, worden we beïnvloed door wat er om ons heen gebeurt. Denk aan maatschappelijke trends, technologische ontwikkelingen, economische omstandigheden en het beleid van gemeente, provincie, landelijke overheid en Europa. We verwachten op basis van de analyses dat voor de periode tot 2040 de volgende ontwikkelingen invloed hebben op ons dorp. Voor Noordeloos alleen zijn er vaak geen cijfers; dan gebruiken we die van Molenlanden of van heel Nederland.

  • Noordeloos vergrijst: landelijk stijgt het aandeel 65-plussers van 20,8% in 2025 naar een verwachte 25,1% in 2040; in Molenlanden is het nu al zo’n 20 tot 22%, meer dan gemiddeld in Zuid-Holland. (Bron: H4)
  • Huishoudens worden kleiner: landelijk daalde de gemiddelde huishoudensgrootte in ruim vijftig jaar met ongeveer een derde, van 3,2 personen in 1971 naar 2,11 nu; in Molenlanden daalt het gemiddelde van 2,5 naar een verwachte 2,2 in 2040. (Bron: H1)
  • Er komen steeds meer mensen van buitenaf naar de polder en ook naar Noordeloos: rond corona ontdekten bewoners van de Randstad de Alblasserwaard als relatief goedkoop, ruim en toch dichtbij; die golf is inmiddels kleiner. De gemeente moet statushouders aan een woning helpen, en Noordeloos neemt daarin zijn deel. Voor de opvang van asielzoekers hoort Noordeloos op dit moment niet bij de verwachte locaties. Tegelijk ging de recente nieuwbouw, zoals in Park Rietveld, vooral naar mensen die al in het dorp woonden; de huizen die zij achterlieten, gingen voor een deel naar mensen van buitenaf. Nieuwbouw brengt zo wel nieuwe gezichten, maar niet vanzelf een plek voor de eigen jeugd. (Bron: H3)
  • Mensen hebben steeds minder tijd en zijn meer met en voor zichzelf bezig (individualisering): landelijk daalde het verenigingslidmaatschap van 70% naar 62%, en zeven op de tien besturen hebben moeite met vacatures. (Bron: E3) Ook in Noordeloos vinden veel clubs het moeilijk om nieuwe leden en vrijwilligers te vinden, en het moeilijkst om bestuursleden te vinden.
  • De overheid wil bezuinigen en trekt zich daarom terug: hiervoor bestaat geen apart cijfer. Dit is wat we als dorp zelf merken: minder rechtstreeks contact met de gemeente, en meer zaken die we zelf moeten uitzoeken en regelen. Tegelijk zijn de lijnen via de dorpsverbinders van de gemeente kort en is er voor clubs nog best wat te halen. Maar je moet de weg wel weten. Beslissingen worden ook vaker op afstand genomen, door mensen die de kleine kernen minder goed kennen. Dan ligt het samenvoegen van voorzieningen in grotere kernen, om kosten te besparen, meer voor de hand.
  • Het voorzieningenniveau in kleine kernen krimpt structureel: Noordeloos telt bijna 1.900 inwoners, ruim honderd onder de grens van 2.000 inwoners die de provincie hanteert voor een volledig dagelijks voorzieningenpakket. Onze basisschool zit met bijna 160 leerlingen ruim boven de huidige opheffingsnorm van 59, maar blijft kwetsbaar door de vergrijzing en als het aantal inwoners gaat dalen. (Bron: H6)
  • Horecabezoek (door jongeren) loopt terug; er komen steeds meer thuiskroegen en keten: landelijk daalde het aantal cafés tussen 2007 en 2024 met 33%, van ruim 12.000 naar zo’n 8.000; Noordeloos behield een eigen dorpscafé doordat een paar dorpsbewoners het in 2017 kochten; nu draait het als gewoon café. (Bron: A8)
  • Alcohol wordt minder vanzelfsprekend: de regels rond alcohol zijn strenger geworden, en gemeenten moeten aan preventie doen. (Bron: E4) Dat raakt Noordeloos, want de kantine, het café, de jaarmarkt en de feestweek draaien mede op de bar.
  • Drank en drugs bereiken ook onze jongeren: landelijk drinken jongeren minder, maar onder andere in keten blijft alcoholgebruik hoog en gewoon. (Bron: E4, G8) Dorpsgenoten zien ook in Noordeloos overmatig drinken, in de keet maar net zo goed in de kantine, het café en thuis, en jongeren die al vroeg drugs gebruiken.
  • De huizenprijzen blijven stijgen: de gemiddelde verkoopprijs in Molenlanden steeg in 2025 naar €499.000, boven het landelijk gemiddelde van €480.000. (Bron: F2)
  • Het aantal boeren neemt af: landelijk verdween tussen 1950 en 2025 ruim 85% van de agrarische bedrijven, van 410.000 naar zo’n 55.000, en de bedrijven die overblijven gebruiken meer grond, doordat ze de grond van gestopte collega’s overnemen; het gemiddelde bedrijf groeide van 20 naar 37 hectare. (Bron: A3)
  • De veenbodem blijft dalen en dit zorgt voor verdere uitstoot van broeikasgassen: zonder ingrijpen daalt de bodem hier tot 2040 nog eens 2 tot 8 centimeter, vooral door verdroging; een proef met boeren in de Alblasserwaard, ook in Noordeloos, laat zien dat de daling minstens te halveren is. (Bron: B3)
  • Extremen in het weer (hitte, heel veel of juist geen neerslag) komen steeds vaker voor: volgens de KNMI’23-scenario’s kan tegen het einde van deze eeuw een temperatuur van 40 °C in het hoge scenario bijna jaarlijks voorkomen, en wordt de droogte van 2018 rond 2050 een normaal jaar. (Bron: B7)
  • Het particuliere autobezit stijgt en blijft stijgen: landelijk lag het autobezit begin 2026 9,8% hoger dan in 2019 en op het platteland stijgt dat sneller dan in de stad. Molenlanden telt gemiddeld 1,3 auto’s per huishouden, tegenover 0,9 in een stad als Dordrecht. (Bron: C1)
  • De N214 wordt alsmaar drukker: op werkdagen rijden er bijna 9.900 voertuigen per etmaal langs het dorp, 20 procent meer dan in 2015. De provincie werkt de komende jaren aan onderhoud en verkeersveiligheid; een verbreding naar vier banen staat nu niet op de planning, maar is op de lange termijn niet uit te sluiten. Die vierbaansweg loopt dan dwars door het dorp. (Bron: C3)
  • Tot en met 2033 rijdt de huidige vervoerder; daarna kiest de provincie opnieuw wie de buslijnen rijdt: lijn 388 rijdt nu op werkdagen twee keer per uur door Noordeloos; bij die nieuwe ronde bepaalt de provincie de minimale kwaliteitseisen. (Bron: C2)
  • Stroom is niet meer vanzelf onbeperkt beschikbaar: het stroomnet raakt vol en de salderingsregeling wordt afgebouwd, wat stroom opwekken en opslaan dicht bij huis steeds belangrijker maakt. (Bron: B1)
Hoofdstuk 3

Als dit zo doorgaat

De ontwikkelingen uit het vorige hoofdstuk zijn voor het grootste deel niet aan ons. We bepalen niet of Noordeloos vergrijst, of de provincie de N214 verbreedt, of het klimaat verandert. Maar we kunnen wel bedenken wat er gaat gebeuren als dit zo doorgaat. Die gevolgen hangen samen: wie vertrekt, laat een gat achter, bij de school, de clubs en de zorg. En mocht de basisschool ooit moeten sluiten, dan is het voorbij met de aanwas van jonge gezinnen. De vraag is hoe we negatieve ontwikkelingen samen opvangen.

  • Er is geen plek voor wie wil blijven. In dezelfde huizen wonen steeds minder mensen en ouderen kunnen niet doorstromen naar een kleinere woning. Zo komt er niets vrij voor jongeren en gezinnen die hier willen wonen en vertrekken zij noodgedwongen.
  • Oude en nieuwe Noordelozers leven langs elkaar heen. Wie hier komt wonen, kiest niet altijd om mee te doen en wie wil meedoen, wordt niet altijd welkom geheten. Zo vinden nieuwkomers en het dorp elkaar niet.
  • Oud worden in Noordeloos wordt moeilijker. Meer ouderen hebben hulp nodig, terwijl de buren, kinderen en (mantel)zorgers die dat opvangen schaarser worden. Wie niet meer zelfstandig kan wonen, moet nu al het dorp uit, naar een zorgplek elders in de regio.
  • Mensen komen alleen te staan. Als we allemaal druk zijn met onszelf, zien we minder van elkaar. Wie oud, ziek, alleenstaand of net nieuw is, raakt dan sneller geïsoleerd, ook in een dorp waar iedereen elkaar lijkt te kennen.
  • Clubs en activiteiten verdwijnen. Zonder bestuur en zonder vrijwilligers heft een club zichzelf op, of stopt er een activiteit die er altijd was: een jeugdteam, een onderdeel van de feestweek, een vaste avond in het Noorderhuis. Wat eenmaal weg is, komt zelden terug.
  • Zelf regelen wordt steeds zwaarder. Als de gemeente verder weg staat, moet het dorp meer zelf oplossen. Zonder regie, overzicht of hulp lukt dat steeds minder.
  • Een zware verkeersader bedreigt het dorp. Een drukkere of bredere N214 brengt meer lawaai, vuile lucht en gevaarlijke oversteken. Langs de weg wordt het minder prettig wonen, en fietsen naar school wordt minder veilig.
  • Het klimaat raakt elke straat. Dan krijgen we hitte tussen de stenen, water op straat na een hoosbui en verzakkende huizen.

Maar zo hoeft het niet te gaan. Wat we eraan kunnen doen, staat in de volgende hoofdstukken.

Hoofdstuk 4

Het karakter van Noordeloos

Wat we wel in de hand hebben, zijn wijzelf: wie we zijn en waar dat vandaan komt. Een bekende uitspraak luidt: “zonder verleden geen toekomst”. Over het verleden van Noordeloos hoeven we hier niets te schrijven: dat kunnen we nooit beter doen dan de Canon van Noordeloos, die in 2026 verscheen. Lezen dus!

Voor het heden willen we hier wel een poging doen: een karakterschets van wie we nu zijn, als basis voor waar we samen naartoe kunnen. Het gaat om tendensen, geen wetten: lang niet iedereen past in dit portret en tussen de uitersten zit een grote middengroep. Bij elke trek beschrijven we de sterke kant, de keerzijde en hoe de meesten erin staan.

We doen het graag zelf. Is er een goed idee, dan staan er meteen mensen op en gaat er iets gebeuren. We kunnen het bedenken, we kunnen het organiseren en we hoeven niet te horen hoe het moet.
De keerzijde: we werken geregeld langs elkaar heen. Dezelfde eigenwijsheid die ons laat aanpakken, zorgt ervoor dat twee mensen zomaar hetzelfde kunnen doen omdat geen van beiden de ander om hulp vroeg. En doordat elke groep in het dorp zijn eigen vaste kartrekkers heeft, lopen we het risico dat nieuwe kartrekkers onopgemerkt blijven of zich niet vrij genoeg voelen om initiatief te nemen.
De meesten zijn geen kartrekkers en ook geen achterblijvers: ze pakken mee aan zodra er iets loopt.

Wie meedoet, hoort erbij. Mensen zetten zich in, als organisator of als deelnemer, omdat ze het zelf willen en omdat ze iets hebben met het dorp, niet omdat het moet.
De keerzijde: wie niet meedoet, valt buiten de groep. En wie het meest betrokken is, baalt het hardst als iets niet gaat zoals hij hoopte.
De meesten doen af en toe mee, en horen er net zo goed bij.

We durven wat. We geloven in vooruitgang en durven te veranderen.
De keerzijde: dat kan hard aanvoelen, want we gaan niet altijd even zachtaardig met elkaar om. En wie altijd positief is, ziet de situatie soms mooier dan die werkelijk is.
De meesten zijn geen onbezonnen optimisten en ook geen zwartkijkers, maar bewegen voorzichtig mee.

We maken er iets moois van. Noordeloos heeft veel creativiteit en organisatietalent: de fanfare, de koren en de muziek. En evenementen, van de jaarmarkt tot de Loop naar de Pomp en de triatlon.
De keerzijde: het rust vaak op dezelfde schouders.
De meesten staan niet op het podium, maar zitten wel in de zaal of staan langs de kant.

We kijken naar elkaar om. Als iemand ziek is, een beperking heeft, oud wordt of het zwaar heeft, dan vangt het dorp dat op: buren, vrijwilligers, kerkgenoten, mensen die elkaar kennen. Dat zie je op school, waar ieder kind welkom is, en bij clubs en kerken die oog hebben voor kinderen en ouderen met een beperking.
De keerzijde: omzien kan ook benauwen. Wie net binnenkomt of anders is, voelt soms dat hij er niet bij hoort.
De meesten zitten tussen bemoeien en wegkijken in: een oogje in het zeil, zonder in andermans leven te stappen.

We zijn geworteld. Veel families wonen hier al generaties en willen blijven, met hun (klein)kinderen dicht in de buurt. Dat geeft een thuisgevoel dat mensen vasthoudt, vaak tot op hoge leeftijd.
De keerzijde: wie die wortels niet heeft, hoort er soms minder snel bij. En die wortels maken ons wel eens behoudend.
De meesten hebben lossere wortels: ze kwamen hier wonen, bleven, en groeiden langzaam in.

We horen bij de polder. Voor het landschap, de ruimte en de rust komen mensen hierheen. Ook de praktische instelling, handen uit de mouwen, komt er vandaan.
De keerzijde: een zekere geslotenheid naar buiten. En het etiket “boerendorp” dekt al lang niet meer wie we zijn.
De meesten zijn niet uitgesproken open en ook niet gesloten, maar afwachtend: eerst de kat uit de boom kijken, daarna hartelijk.

We zijn nuchter. Doe maar gewoon, dat is hier al gek genoeg. Wie ergens in uitblinkt, wordt met stille trots bekeken, en we hebben een hekel aan mensen die zich beter voordoen dan ze zijn.
De keerzijde: we verkopen onszelf eerder te zuinig dan te ruim.
De meesten lopen niet te koop met zichzelf en halen ook niemand naar beneden; ze gaan gewoon hun gang.

Daarbovenop: we sturen onszelf bij. Noordeloos vangt zijn scheefgroei meestal zelf op. Niemand sloopt hier de boel met oud en nieuw en als iemand te ver gaat, wordt dat gewoon gezegd. Dat is ook onze remedie tegen te veel mooipraterij.
De meesten spelen geen betweter, maar kijken ook niet weg: als het echt nodig is, zegt iemand er iets van.

Hoofdstuk 5

Wat willen we bereiken?

Uit de hoofdstukken 2 en 3 weten we wat er op ons afkomt, en uit hoofdstuk 4 hoe wij daarmee omgaan: waar onze samenwerking op wringt, en waar ze juist kracht geeft. Dat brengt ons bij twee dingen die we oppakken en die we het beste samen doen. Eerst zorgen dat we een dorp blijven. En dan zelf de regie pakken: niet afwachten tot iets of iemand anders het regelt, maar zelf laten zien waar Noordeloos voor staat.

IEen dorp blijven

Een kleine, sociale gemeenschap met een open blik blijven.

Huidige bewoners vasthouden. De jongeren die hier willen blijven wonen, de ouderen die hier oud willen worden en mensen met een beperking die nu vaak elders moeten gaan wonen. Wie van Noordeloos houdt, moet kunnen blijven, ook na een scheiding of als het leven verandert.

Nieuwe dorpelingen verwelkomen. Ook stedelingen, statushouders en arbeidsmigranten. We zien dat vooral als een kans, zolang het zorgvuldig gaat en niet in grote getallen.

Iedereen steeds weer betrekken. Wie hier woont, pas of al lang, nodigen we uit om mee te doen en bij te dragen.

Veilig opgroeien. Kinderen lopen en fietsen zelfstandig naar school, sport en vereniging.

IIZelf de regie pakken

Een dorp dat stilzit en zwijgt, wordt over het hoofd gezien. Dus laten we de overheden weten waar Noordeloos voor staat: een dorp dat zijn eigen zaken op orde wil houden.

We nemen zelf het initiatief en delen ons ideaalbeeld over bedrijvigheid, verkeer, leefbaarheid, klimaat, vluchtelingenopvang, energie en alles wat het dorp verder raakt. Dat betekent niet dat we alles zelf doen: we zoeken vanaf het begin de samenwerking met gemeente, regio en anderen.

Hoofdstuk 6

Stel dat we het volgende gaan doen…

Nu gaat het over keuzes. Het is geen blauwdruk, maar een beeld van hoe het dorp eruit kan zien als we een dorp blijven en zelf de regie pakken. We kijken in drie lagen naar het dorp:

  • A. Ruimte: wat je ziet. De huizen, de bedrijven, de wegen, het groen en het landschap eromheen.
  • B. Activiteit: wat we samen doen. De clubs, de feestweek, de vrijwilligers en de plekken waar we elkaar tegenkomen.
  • C. Samenhang: wat je niet ziet. Hoe we met elkaar omgaan, elkaar kennen en voor elkaar klaarstaan.

De lagen hangen aan elkaar: zonder plek geen club en zonder samenhang draait geen club. Elk onderwerp begint met “Stel dat”: hoe het eruitziet als het goed gaat. Daarna volgt soms wat we niet doen en dan de eerste gedachten. Veel hiervan gebeurt al, door mensen die er weinig ophef over maken. Dat willen we vasthouden en versterken.

ARuimte: hoe richten we het dorp in?

De grond rond het dorp is vooral voor de landbouw bestemd. Daardoor is er weinig ruimte, en wonen, werken, verkeer en groen vragen er allemaal om. We willen dat ze elkaar versterken in plaats van verdringen: nieuwe woningen die passen in de polder, bedrijven op dorpsmaat, doorgaand verkeer dat buiten de straten blijft en groen dat verkoelt en water vasthoudt, in een landschap dat zo open mogelijk blijft.

6A.1Wonen

Hoeveel

Stel dat we tot 2040 zo’n 180 wooneenheden bijbouwen, zodat Noordeloos groeit naar bijna 2.000 inwoners in plaats van te krimpen. Een wooneenheid is niet altijd een nieuw huis: ook een woning die wordt gesplitst, telt mee. Huishoudens worden kleiner. Alleen om het huidige aantal inwoners te houden, zijn al zo’n 90 tot 100 woningen nodig. Wij kiezen voor groei, omdat het dorp daar gezonder en sterker van wordt. We bouwen in groepjes, zodat we kunnen bijsturen op wat er nodig is. Zo blijft er draagvlak voor de school en de clubs.

Waar

Stel dat we een deel bouwen in een nieuwe buurt aan de rand van het dorp en een deel binnen wat er al staat.

› Eerste gedachten
  • Een nieuwe buurt: naast de Singel en Park Rietveld, richting de Hugo Botterweg, met een snelle aansluiting op de N214.
  • Uitbreiding naast het Noorderhuis: een volwaardige bouwlocatie, niet alleen herinrichting, met veilige looproutes naar school en zwembad.
  • Inbreiden en transformeren: kleine open plekken in de kern en langs het lint bebouwen, bijvoorbeeld naast de Ontmoetingskerk, en bestaande gebouwen ombouwen, zoals een boerderij splitsen of een schuur tot woning maken, zonder nieuw land te bebouwen.
  • Tiny houses bij de boer: op een paar erven, ingepast in het landschap. Geen nieuwe wijkjes, maar een kleine aanvulling en een extra inkomen voor de boer.
Voor wie

Stel dat we klein en gevarieerd bouwen: voor starters, alleengaanden en tweepersoonshuishoudens, jong en oud. Zo ontstaat doorstroming: dorpsgenoten verhuizen naar een woning die bij hen past en in hun oude huizen komen nieuwe gezichten. Heten we die van harte en actief welkom, dan vullen ze het dorp aan.

› Eerste gedachten
  • Sociale huur: een deel van de woningen, samen met een corporatie als Kleurrijk Wonen. Wie er komt wonen, bepaalt de corporatie via het regionale platform Woongaard, niet het dorp.
  • Tijdelijke huisvesting: zo’n 10% van de nieuwe wooneenheden, voor wie kort een plek nodig heeft, zoals starters, mensen die gaan scheiden, mantelzorgers op het erf, arbeidsmigranten en statushouders. Kleinschalig en verspreid en bij voorkeur voor mensen met een band met dorp of regio.
Hoe lang

Stel dat je in Noordeloos oud kunt worden, ook als je zorg nodig hebt of niet meer zelfstandig kunt wonen.

› Eerste gedachten
  • Levensloopbestendig: een deel van de woningen gelijkvloers en drempelloos, zodat ouderen in het dorp kunnen verhuizen naar een woning die bij hen past. Zo komen gezinswoningen vrij voor jonge gezinnen.
  • Collectief wonen: jong, oud en mensen met een beperking samen, met gedeelde voorzieningen en zorg die je inkoopt als je die nodig hebt. Van het dorp, via de dorpscoöperatie. Het dorp bepaalt wie er komt wonen, niet de gemeente of een corporatie. Dit staat los van de sociale huur: het collectief is van de bewoners zelf. Er lijken wel praktische grenzen: geen verpleging en geen gesloten afdeling.
  • Kleinschalige zorg dichtbij: een zorgvoorziening in of vlak bij het dorp, voor wie meer zorg nodig heeft dan thuis mogelijk is. Iets anders dan het collectief wonen.
Hoe

Stel dat we niet bouwen zoals het moet, maar zoals het kan: zo duurzaam dat de nieuwe woningen meer energie opwekken dan ze gebruiken. Dat levert iets op: lage woonlasten voor de bewoner en voor het dorp en de gemeente minder druk op het volle stroomnet.

› Eerste gedachten
  • Duurzaam, voorbij de norm: stikstofarm en zonder gas, met zonnepanelen op de daken.
  • Natuurinclusief: nestruimte voor vleermuizen, mussen en zwaluwen, en waar het kan een groen dak.
  • Parkeren en ontsluiting: een goede aansluiting op de wegen, bij voorkeur via twee kanten, en parkeren op eigen terrein of dicht bij huis, niet in de straten van bestaande buurten.
  • Speelruimte: een speelveldje in de nieuwe buurt, zoals achter de Van Brederodestraat, ook voor kinderen met een beperking en met iets voor wat oudere kinderen.

6A.2Bedrijvigheid

Wat

Stel dat de bedrijven die er zijn hier kunnen blijven en groeien en dat we daarnaast ruimte houden voor nieuwe bedrijvigheid op onze eigen maat, zoals ambachten, speciaalzaken en de vele zzp’ers die hier al werken. Samen geven ze werk in het dorp, leiden ze jongeren op en dragen ze de verenigingen. Daarbij hoort ook de bedrijvigheid om het dorp heen: de boeren, gangbaar, biologisch en biodynamisch, vaak met de nieuwste techniek.

Wat we niet doenkantoorpanden en distributiebedrijven naar het dorp halen, want die trekken veel verkeer en passen niet bij de maat van het dorp. Ook een eigen dorpssupermarkt zit er niet meer in: winkelketens rekenen met schaalgrootte en daar blijft Noordeloos te klein voor. Wel zijn winkels op lokaal initiatief altijd welkom. (Bron: A1)
› Eerste gedachten
  • Ondernemen op z’n Noordeloos: een laagdrempelig bedrijvenregister en een lichte ondernemersvereniging. Daarnaast een openbaar overzicht van wat er in Noordeloos te koop is, zodat dorpsgenoten eerst in het dorp kopen.
  • Ruil voor iets goeds: een bedrijf dat van de gemeente ruimte krijgt om hier te bouwen of uit te breiden, doet in ruil iets voor het dorp, zoals werk of een stageplek voor jongeren, of een bijdrage aan een dorpsfonds. Veel ondernemers doen dat nu al. Het Dorpsberaad vraagt de gemeente om dat mee te wegen.
  • Aansluiten bij de moderne boer: producten rechtstreeks bij de boer kopen en weten wat er op de bedrijven gebeurt.
Waar

Stel dat bedrijven met veel vervoer, zoals vrachtverkeer en bestelbussen, zich bij elkaar vestigen, zoals op bedrijventerrein De Vort, met een goede aansluiting op de N214. Zo blijven de straten rustig, en hoeven bedrijven die groeien niet weg uit Noordeloos. Andere bedrijven kunnen zich ook in het dorp zelf vestigen, als ze hun eigen parkeren regelen en hun pand bij de straat past.

› Eerste gedachten
  • Uitbreiden waar al bedrijven zitten: bestaande bedrijven ruimte geven om te groeien, op hun eigen plek of ernaast, als de ontsluiting dat toelaat.
  • Een verzamelpand: een pand dat vrijkomt, ombouwen voor zzp’ers en ambachten, als verkeer en parkeren dat toelaten.
Bezoekers

Stel dat bezoekers Noordeloos vinden zoals het is: rustig, groen en open, met ruimte om te wandelen, te fietsen en te varen. Wat we voor het dorp maken, is er ook voor wie op bezoek komt. Geen Giethoorn of openluchtmuseum.

› Eerste gedachten
  • “Klompenpad”: een nieuw pad langs de achterkant van het dorp, langs het water en de boeren, ingepast in de structuur van het landschap. Verhard, zodat je er ook met een rollator en rolstoel komt. Voor dorpsgenoten om te bewegen en elkaar tegen te komen; bezoekers lopen mee.
  • Zomermolentocht: een terugkerende zomerse tegenhanger van de verdwijnende molentocht op het ijs, over het water en langs de molens, georganiseerd door vrijwilligers, met hulp van een vast aanspreekpunt voor vrijwilligers.

6A.3Verkeer en parkeren

Parkeren

Stel dat parkeren aan de rand van het dorp zo handig en prettig is dat een stukje lopen niet erg is: ruim, met laadpunten en de bus vlak naast de deur. Dan blijft er in de straten ruimte over.

› Eerste gedachten
  • Parkeren bij de rotonde: op het ijsbaanveld of een andere plek, op een open, groen veld dat water doorlaat, zonder dak, zodat het zicht op de polder blijft. Bij hevige regen vangt het water op en bij de jaarmarkt is het een uitwijkplek. Op het ijsbaanveld kan het in de winter ook een schaatsbaan zijn.
  • Later meer: omdat de plek aan de N214 ligt, kan er later meer bij, zoals een koffiehoek, werkplekken of een winkel, voor dorpsgenoten en voor wie langsrijdt. Zo helpt het verkeer om voorzieningen overeind te houden die het dorp alleen niet kan dragen.
  • Samen afspreken: per straat of buurt vastleggen hoe we parkeren, zoals niet op de stoep en niet op de hoeken en elkaar daar vriendelijk op aanspreken.
Veilig door het dorp

Stel dat kinderen overal in het dorp veilig kunnen lopen en fietsen, naar school, de club en het zwembad. Daarvoor kijken we niet alleen naar de N214, maar ook naar de straten in het dorp zelf.

› Eerste gedachten
  • Bewustwording, geen betutteling: te hard rijden in en rond de kern aanpakken door elkaar aan te spreken en zichtbaar te maken hoe hard er gereden wordt, niet met extra borden. En aandacht vragen voor auto’s en bussen op de hoeken, waar fietsers in de knel komen.
  • Sluipverkeer: het doorgaande verkeer over de Botersloot en de Noordzijde terugdringen, samen met de gemeente, want daarvoor moet de weg anders worden ingericht.
  • De fietstunnel opknappen: de bestaande fiets- en wandeltunnel onder de N214, zodat beide kanten van het lint veilig met elkaar verbonden blijven.
De N214

Stel dat de N214 een weg is waar je veilig langs woont en overheen fietst, en het doorgaande verkeer op de A27 en de A15 blijft. En komt er ooit een vierbaansweg, dan gaat die wat ons betreft onder de grond, zodat de twee kanten van het lint juist weer bij elkaar komen.

› Eerste gedachten
  • Vinger aan de pols: de verbeteringen van de provincie volgen en via het Dorpsberaad melden welke knelpunten het dorp ziet, zoals bij het Laantje, de Nieuwendijk, de Gorissenweg en de Middenweg.
  • Meten: stikstof, roet en geluid in kaart brengen, desnoods met eigen metingen, en dat via het Dorpsberaad bij de provincie op tafel leggen.
Bus

Stel dat de bus een echt alternatief is voor de auto, ook voor studenten die thuis blijven wonen. Lijn 388 naar Utrecht en Rotterdam is daarvoor een goede basis; met beter streekvervoer en een goede verbinding richting Gorinchem en Breda wordt het compleet.

› Eerste gedachten
  • Overstappen bij de rotonde: de auto bij de rotonde parkeren, op het ijsbaanveld of een andere plek, en instappen bij de bushalte ernaast.
  • De halte bij de A27 uitbouwen: zodat daar ook de bus richting Breda stopt, zoals bij Vianen aan de A2.
  • Meepraten over de nieuwe busdienst: het Dorpsberaad laat de provincie weten wat Noordeloos nodig heeft, voordat de provincie de buslijnen opnieuw uitbesteedt.

6A.4Groen, landschap en energie

Groen in de kern

Stel dat de kern van Noordeloos groen is: met plekken die verkoelen op hete dagen, regen opvangen en vasthouden en met groen dat goed wordt bijgehouden.

› Eerste gedachten
  • Groen met een reden: wadi’s (groene greppels die regenwater opvangen), minder tegels en meer bomen en groen op pleinen zoals het Schakelpleintje en het Knikkerplein. Ook in eigen tuinen: minder verstenen.
  • Samen onderhouden: vrijwilligers doen nu al het kleine onderhoud op de begraafplaats en bewoners zetten zich met veel energie in voor meer groen in het dorp. Op dezelfde manier kunnen buurten hun eigen straat en plantsoen onderhouden, zoals de buurt dat samen wil: de een houdt van een strak gazon, de ander van een bloemrijke berm. De gemeente helpt waar het te zwaar wordt.
Landschap om het dorp heen

Stel dat de polder om het dorp heen open blijft, ook als er woningen en windmolens bijkomen. Met koeien en schapen in de wei en een bodem die niet verder wegzakt. De boeren houden dat landschap in stand.

› Eerste gedachten
  • Open waar het kan: de zichtlijnen vanuit het dorp naar de polder en de molens vrijhouden waar dat mogelijk is, zonder het landschap op slot te zetten. Boeren houden ruimte voor nieuwe teelten en werkwijzen, zodat hun bedrijf rendabel blijft.
  • Inpassen: wat er bijkomt, zoals tiny houses, het “klompenpad” of een windmolen, volgt de lijnen van het landschap, zoals sloten, kavelgrenzen en kaden.
  • Water en bodem: samen met de boeren en het waterschap het water hoog houden waar dat kan, zodat het veen minder snel inzakt.
Energie

Stel dat we voortbouwen op de energiecoöperatie die er al is en een volgende stap zetten: meer stroom hier opwekken, op grotere schaal en meer samen. Op daken en erven en met windmolens in een maat die past bij het dorp. Dan blijft de opbrengst in het dorp en zijn we minder afhankelijk van het net. Wat we hier opwekken, gebruiken en bewaren we zoveel mogelijk ook hier, bijvoorbeeld in een buurtbatterij.

Wat we niet doengrote windmolens neerzetten of zonneparken in de weilanden aanleggen.
› Eerste gedachten
  • Een project in het eigen dorp: een volgende stap van de energiecoöperatie in en om Noordeloos zelf, bijvoorbeeld op grote daken of met een windmolen, zodat inwoners er direct aan meedoen.
  • Stroom bij de boeren: de boeren rond de Tiendweg wekken meer zonnestroom op dan ze zelf gebruiken. Dat overschot kunnen ze aan het dorp leveren, in samenwerking met de energiecoöperatie. Die kans willen we samen uitwerken.

BActiviteit: wat doen we in ons dorp?

De clubs, de feestweek, de kerken, de keet, het zwembad: naast de stenen leeft een dorp van wat mensen doen. Elke club draait op eigen kracht en met een eigen karakter; we nemen elkaar het terugkerende regelwerk uit handen en we maken het dorp aantrekkelijk voor iedereen, ook voor wie net komt.

6B.1Op eigen kracht

Stel dat alles wat nu draait, blijft draaien op eigen kracht. De kracht zit juist in de verscheidenheid en de eigenwijsheid van al die clubs, elk met een eigen gezicht en eigen mensen.

Wat we niet doeneen centrale agenda, verplichte samenwerking of een omnisportvereniging invoeren.
› Eerste gedachten
  • De vorm mag meebewegen: wie iets wil organiseren, hoeft daarvoor geen vereniging meer op te richten. Een project betaalt in het Noorderhuis hetzelfde tarief als een club en kan net als een club terecht bij het loket van een lichte stichting voor alle clubs. Het Dorpsberaad vraagt de gemeente projecten bij subsidies en kortingen gelijk te behandelen. Waar een club vaste mensen op sleutelplekken nodig heeft, blijft dat zo.

6B.2Regelwerk uit handen nemen

Regelwerk

Stel dat we het terugkerende regelwerk dat elke club nu apart doet, samen oppakken. Eén lichte stichting, onder de Stichting Dorpshuis Noordeloos, regelt het voor iedereen. De club houdt zijn eigen verantwoordelijkheid, maar is een hoop gedoe kwijt.

› Eerste gedachten
  • Eén loket: vergunningen, verzekeringen, kaartverkoop, een gedeelde bankrekening en verkeersregelaars op één plek geregeld, ook voor grotere evenementen. Het loket helpt besturen ook met de groeiende regels en rapportages.
  • Samen opleiden: de stichting organiseert de cursussen die elke club nodig heeft, zoals die voor verkeersregelaar, en houdt bij wie welk diploma heeft. Zo kunnen clubs elkaars mensen lenen.
Vrijwilligers

Stel dat meedoen als vrijwilliger makkelijk is, ook als je het druk hebt of net in het dorp woont. Er is één plek waar je terecht kunt en clubs hoeven niet steeds dezelfde mensen te vragen.

› Eerste gedachten
  • Aanspreekpunt voor vrijwilligers: een vaste coördinator die vrijwilligers werft, hulp zoekt bij initiatieven en bijvoorbeeld de hulp aan ouderen regelt. Een centraal hulppunt, geen centrale sturing, met een kleine vergoeding uit het dorpsfonds. Het aanspreekpunt doet het werk niet zelf, maar zoekt de mensen die het oppakken.
  • Vrijwilligers- en bestuursledenbank: een lijst van wie wil en kan helpen en waar zij/hij goed in is, bijgehouden door het aanspreekpunt, zodat een club sneller een penningmeester vindt.
  • Werven buiten de vaste kring: het aanspreekpunt zoekt actief mensen die nu niet gevraagd worden, zoals nieuwkomers bij het welkom, jongeren via school en stages, ouderen die tijd over hebben en wie alleen af en toe iets wil doen. Met een lijst van kleine klussen, zodat je kunt meedoen zonder een functie op je te nemen. En waar het helpt, samen met organisaties buiten het dorp, met de regie in eigen hand.

6B.3Aantrekkelijker voor iedereen

Ontmoeten

Stel dat er in het dorp genoeg plekken en momenten zijn om elkaar tegen te komen, van het Noorderhuis tot de kantine, het zwembad en langs de lijn, voor wie er al woont en voor wie net komt. Zo blijft meedoen makkelijk.

Wat we niet doenactiviteiten van bovenaf opleggen of een clubje laten bepalen wat wel en niet mag.
› Eerste gedachten
  • Verenigingsdag: één keer per jaar een dag, georganiseerd door het aanspreekpunt voor vrijwilligers, waarop de clubs zich samen presenteren in het Noorderhuis, zodat nieuwkomers en jongeren zien wat er is.
  • Het Noorderhuis als huiskamer: met de beheerder en vrijwilligers is het Noorderhuis vaker open voor een kop koffie, een lunch of een borrel, zoals nu al op woensdagochtend in de Dorpskamer. Zo trekt het meer activiteiten en meer mensen.
  • Ruimte voor iedereen: het aanspreekpunt brengt clubs in contact met de school, die al plek maakt voor kinderen met een beperking, zodat clubs leren hoe zij dat ook kunnen doen.
Jongvolwassenen

Stel dat jongvolwassenen zelf dingen op touw zetten in het dorp en daar de ruimte voor krijgen. Zo blijven ze verbonden, ook als ze voor studie of werk een tijd weg zijn.

› Eerste gedachten
  • Een eigen club van jongvolwassenen: een groep die zelf activiteiten organiseert voor het hele dorp, zoals jongvolwassenen in Ameide al doen. Het dorp helpt de club Jong Noordeloos op gang met ruimte in het Noorderhuis en een startbedrag uit het dorpsfonds.

CSamenhang: hoe gaan we met elkaar om?

Onder de huizen en de clubs zit wat je niet ziet: dat mensen elkaar kennen, van elkaar weten wat ze kunnen, samen dingen dragen en voor elkaar klaarstaan. Die laag kun je niet bouwen of bestellen. Je kunt haar wel aanmoedigen, zonder haar over te nemen. Juist in deze laag gebeurt al veel, door mensen die er weinig ruchtbaarheid aan geven.

6C.1Elkaar kennen

Stel dat je in Noordeloos een paar mensen kent bij wie je kunt aankloppen en weet wie er in je straat woont. Mensen die elkaar kennen, houden rekening met elkaar, ook als ze het oneens zijn. Wie nieuw is, wordt welkom geheten en vindt snel de weg. Wie het rustiger aan wil doen of een tijdje afhaakt, hoort er net zo goed bij. Daar zit ook onze veiligheid: als er iets is, weten we elkaar te vinden.

Wat we niet doenmeedoen verplicht stellen of iemand het gevoel geven dat hij moet worden toegelaten.
› Eerste gedachten
  • Welkom in Noordeloos: wie in het dorp komt wonen, ook wie huurt of hier tijdelijk woont, krijgt een welkomsttasje met een overzicht van alle clubs en hoe je ze bereikt en een paar weken later nog een bezoekje. Twee keer per jaar is er in het Noorderhuis een avond voor nieuwe Noordelozers. Het aanspreekpunt voor vrijwilligers regelt het, samen met buren.
  • Lid van Noordeloos: iedereen die hier woont, is vanzelf lid, zonder aanmelding of toelating. Het betekent dat je wordt uitgenodigd voor de dorpsavond die het Dorpsberaad elk jaar houdt en dat je mag meepraten.
  • Een maatje: wie wil, krijgt een dorpsgenoot die hem de eerste maanden een paar keer meeneemt naar een club of activiteit.
  • De buurtapp beter benutten: we gebruiken de buurtapp die er al is en kleine appgroepen per onderwerp, zoals de groene dorpsapp. Wie geen app gebruikt, krijgt het nieuws op papier of van de buren. Wie hulp nodig heeft bij digitale zaken, kan terecht bij het informatiepunt digitale overheid bij de bibliotheek.

6C.2Talenten zien

Stel dat we weten wie er in het dorp ergens goed in is en dat die mensen de ruimte krijgen om dit te laten zien en door te geven. Zonder groot podium, maar met stille trots. Zo vindt iemand die iets zoekt de juiste persoon in het eigen dorp en krijgen ook nieuwkomers en wie nog niet ontdekt is een kans.

› Eerste gedachten
  • Eén lijst: talenten komen op dezelfde lijst als de vrijwilligers, bijgehouden door het aanspreekpunt, zodat de school, clubs en nieuwkomers weten wie iets kan leren of laten zien.
  • Jong leert van oud: ouderen met tijd en kennis geven die door aan kinderen, zoals bij de breiles die ouderen al op school gaven.
  • Nieuwe trekkers: wie een idee heeft, kan bij het aanspreekpunt terecht voor hulp bij de start en wie al jaren trekt, vraagt bewust een nieuw iemand mee.

6C.3Gedeeld bezit

Stel dat we sommige dingen samen bezitten en samen beheren, via een dorpscoöperatie. Het is dan van de mensen die het gebruiken, met eigen spelregels en niet van de markt of de overheid. Dat kan het collectief wonen zijn of iets kleins dat veel mensen af en toe nodig hebben. Het gebeurt al: het Noorderhuis draait in eigen beheer en een rolstoelbus wordt regelmatig door dorpsgenoten geleend. Iedereen kan meedoen met een kleine bijdrage; wie meer wil, legt meer in. De taken blijven gescheiden: de lichte stichting neemt clubs het regelwerk uit handen, de coöperatie beheert wat van ons samen is en het Dorpsberaad praat namens het dorp met de gemeente.

Wat we niet doeneen coöperatie optuigen voordat het dorp erom vraagt of haar laten overnemen wat clubs en stichtingen nu al goed doen.
› Eerste gedachten
  • Eerst het dorp vragen: het Dorpsberaad peilt op een dorpsavond waar draagvlak voor is en wie wil meedoen, voordat de coöperatie wordt opgericht of iets aanschaft, en of een bestaande stichting het kan oppakken, zodat er geen nieuw bestuur nodig is.
  • Klein beginnen: de coöperatie start met één ding, met spelregels over wie het wanneer gebruikt en breidt pas uit als dat werkt.
  • Het dorpsfonds: de jaarbijdrage van wie meedoet in de coöperatie en de bijdragen van bedrijven gaan naar één dorpsfonds, beheerd door de coöperatie. Daaruit komen de vergoeding voor het aanspreekpunt, het startbedrag voor de club van jongvolwassenen en andere dorpsprojecten. Clubs blijven daarnaast zelf hun eigen sponsors zoeken.
  • Een Noordeloos-dag: eens per jaar nodigt het Dorpsberaad ambtenaren van gemeente en provincie uit om het dorp te laten zien en onze ideeën samen met hen te toetsen.

6C.4Laten groeien, niet opleggen

Opgroeien

Stel dat kinderen hier opgroeien met het gevoel dat Noordeloos ook hún dorp is. Dat begint op school en loopt door bij clubs en kerken. Wie zich hier thuis voelt, heeft ook de ruimte om open te staan voor wat er buiten het dorp gebeurt. Tieners krijgen de ruimte om zelf te kiezen en clubs vragen hen gaandeweg om mee te doen. En wie later vertrekt, is welkom om terug te komen.

› Eerste gedachten
  • Thuis in Noordeloos: de basisschool besteedt in schooltijd aandacht aan het eigen dorp en de wereld eromheen, zoals nu al met de spelmiddagen die leerlingen voor ouderen organiseren. De leerlingenraad denkt mee.
  • Zorgvuldig schenken: de clubs en het café maken samen afspraken, ook voor de jaarmarkt en de feestweek. Wie jonger is dan 18, krijgt geen alcohol en bij jeugd- en familieactiviteiten schenken we pas later op de dag alcohol. Vrijwilligers schenken verantwoord en er is altijd iets goeds zonder alcohol. De bar blijft.
  • Weerbaar opgroeien: het aanspreekpunt voor vrijwilligers zorgt dat de jongeren in elke keet een volwassene kennen bij wie ze terechtkunnen en regelt een weerbaarheidstraining voor jongens en meiden. De keten blijven van de jongeren zelf.
  • Blijven omdat je wilt: het Dorpsberaad vraagt jongvolwassenen geregeld wat ze nodig hebben om hier te willen en kunnen blijven wonen.
Op gang brengen

Stel dat nieuwe dingen op gang komen met een kleine startgroep, die stopt zodra het loopt. Wat daarna blijft lopen, doen dorpsgenoten zelf, met hulp van het aanspreekpunt als dat nodig is.

Wat we niet doeneen vaste organisatie opzetten die voor anderen bepaalt wat er gebeurt.
› Eerste gedachten
  • Startgroepen: wie een idee heeft, zoekt een paar dorpsgenoten om het samen in gang te zetten.
  • Buurtverenigingen: het aanspreekpunt helpt buurten die weer een buurtvereniging willen, bijvoorbeeld met een straatfeest of een welkom voor nieuwe buren.
  • Jaarlijkse dorpsavond: het Dorpsberaad houdt elk jaar een avond waar het dorp hoort wat er loopt en zegt wat het vindt. Tussendoor af en toe een korte peiling, ook op papier.
Hoofdstuk 7

Een dag in het leven van… in 2040

Hoe voelen de keuzes uit de vorige hoofdstukken aan op een gewone dag in 2040? Daarvoor schetsen we zeven dorpsgenoten, van het kind tot iemand die hier al lang woont. Dit zijn stereotypen en dat weten we. Juist daardoor worden de keuzes concreet. Herken je jezelf er niet in, dan klopt dat: niemand is precies zo. De namen zijn verzonnen, de scherpe randjes zijn echt.

Het kind (tot 12). Justin woont aan de westkant van het dorp en loopt ’s ochtends over het “klompenpad” naar school: een aangelegd pad langs de achterkant van het dorp, veilig om te lopen en te fietsen. Onderweg ziet hij de boer het gras maaien met een gps-gestuurde machine. Op woensdag werkt zijn klas aan projecten over de eigen leefomgeving. Zo ontdekt hij hoe het dorp, de natuur en de mensen om hem heen met elkaar verbonden zijn en hoe hij daar zelf aan kan bijdragen. Hij kent half het dorp bij naam en de mensen weten van wie hij er een is. Hij groeit op in een omgeving waar mensen naar elkaar omkijken, nieuwe bewoners welkom zijn en kinderen de ruimte krijgen om op ontdekking te gaan. Ook naar de sportvelden en het zwembad gaat hij zelfstandig, lopend of op de fiets. Alleen voor een uitwedstrijd rijdt papa nog.

De tiener (12 tot 18). Sem vindt er eerlijk gezegd weinig aan, en dat mag. De keet is van henzelf, zonder dat volwassenen iets voor hen “organiseren”. Het dorp laat deze leeftijd bewust een beetje met rust, om ze zo ruimte te geven eigen keuzes te maken. Eigen ideeën en initiatieven worden gestimuleerd en omarmd. Bij de clubs is er plek voor hem en op zaterdag helpt hij bij de training van de jongste jeugd. Steeds vaker krijgt hij de vraag of hij iets wil betekenen en de kans is groot dat hij ja zegt.

Het jonge gezin. Lisa en Mark kregen een betaalbare woning in de nieuwe buurt richting de Hugo Botterweg, met groen voor de deur dat de hitte tempert. Ze betalen een tientje per jaar aan de dorpscoöperatie en laden hun auto op bij het Noorderhuis. Druk is het wel, met twee banen en kleine kinderen. Vergaderen lukt niet; via het vaste aanspreekpunt voor vrijwilligers helpen ze twee keer per jaar bij het zwembad. Maar ze wonen waar ze wilden wonen.

De empty nester. Annies kinderen zijn het huis uit en het huis is eigenlijk te groot. Ze denkt na over het collectief wonen in het dorp, klein, met een gedeelde tuin en buren van alle leeftijden. Ze twijfelt nog, want haar eigen plek opgeven voelt zwaar.

De oudere. Gerrit is 84 en woont nog thuis, met zorg die langskomt wanneer het nodig is. Hij loopt elke dag zijn rondje met de rollator en drinkt koffie in de Dorpskamer. Hij kan oud worden in Noordeloos. Steeds meer vrienden zijn er niet meer en daar went hij nooit aan.

De nieuwkomer. Amir kwam een paar jaar geleden van ver en werd eerst met wat terughoudendheid bekeken. Iemand bracht een welkomsttasje langs en kwam drie weken later nog eens terug. Inmiddels helpt hij bij de feestweek en kent hij mensen bij naam. Niet iedereen liet hem meteen toe en een enkeling nog steeds niet. Maar hij hoort erbij en doet mee.

De bestaande dorpeling. Dirk woont hier al dertig jaar en heeft het dorp zien veranderen. Lang niet alles vindt hij beter en over de drukte op de weg blijft hij mopperen. Maar als hij op zondag rustig door het dorp loopt en bijna overal wordt gegroet, denkt hij: het is nog steeds Noordeloos. En hij vraagt zich af of het gelukt is.

Hoofdstuk 8

Van droom naar daad

Een visie zegt waar we heen willen. Maar zoals de dichter Willem Elsschot schreef: “Want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren”. Daarom gaan we zo verder:

  1. Reageren. Op de tweede dorpsavond hebben we verteld hoe deze visie tot stand kwam. Nu staat ze open voor reacties, tot en met 25 november 2026. Wat het dorp nog aanscherpt, nemen we mee. Jongeren en nieuwkomers hebben we nog te weinig gehoord. Hen zoeken we in deze periode zelf op.
  2. Naar de gemeente. Half december bieden we de visie als geheel aan de gemeente aan. Het Dorpsberaad is de eigenaar van de visie. De werkgroep beantwoordt vragen over de visie, namens het Dorpsberaad, zolang ze hierover met de gemeente aan tafel zit.
  3. Op tijd aan tafel. De werkgroep zoekt samen met de gemeente uit in welke plannen onze ideeën een plek kunnen krijgen, zoals de plannen voor woningbouw, voor energie in de regio, voor het buitengebied en voor de busdienst. Elk plan heeft zijn eigen momenten waarop je kunt meepraten. De werkgroep richt zich eerst op de plannen die nu worden voorbereid. Voor wonen beginnen we meteen, want nieuwe woningen hebben jaren voorbereiding nodig.
  4. Elk jaar kijken waar we staan. Op de jaarlijkse dorpsavond bespreken we wat er loopt, wat af is en wat niet lukt en of wat erbij komt nog past bij de maat van het dorp. Vragen nieuwe cijfers of plannen daarom, dan passen we de visie aan.

Doe mee. Reageer op deze visie hieronder of via info@dorpsvisienoordeloos.nl, of meld je bij de werkgroep, die met de gemeente aan tafel gaat.

Laat jouw reactie achter

Reageren kan van 12 tot en met 25 november.

Duimpje

Wil je niks schrijven maar alleen even steun geven? Geef een duimpje.

Inhoudelijk

Opmerkingen, vragen, zaken die nog missen: alles is welkom! Je kunt ook op reacties reageren.
Let op: je reactie staat meteen onder de visie, met je naam erbij. Ongepaste taal wordt tegengehouden.

Reacties

De reacties worden geladen…

Tot slot

Verantwoording

Hoe deze visie tot stand kwam

Het Dorpsberaad nam het initiatief, als vervolg op het vorige Dorpsontwikkelingsplan. Op een eerste dorpsavond en in gesprekken haalde de werkgroep op wat er in het dorp leeft. Ook deed de werkgroep onderzoek naar de ontwikkelingen die op ons afkomen. Alle trendanalyses staan achter in deze visie, onder Bronnen, en in hoofdstuk 2 staat bij de meeste bewegingen de bron. Uit dat onderzoek en de gesprekken ontstond een eerste versie, en daarna een tweede. Zestien dorpsgenoten lazen de tweede versie kritisch en gaven hun reactie. Wil je als meelezer weten wat er met je reactie is gebeurd, vraag het dan aan de werkgroep. De trendanalyses hebben we ook uitgebreid besproken met een aantal ambtenaren van de gemeente en samen aangescherpt. Op een tweede dorpsavond hebben we het dorp verteld hoe de visie tot stand kwam en hoe het verder gaat. Het hele proces staat stap voor stap op de procespagina van de website.

Hoe we AI hebben gebruikt

We hebben kunstmatige intelligentie (AI) als hulpmiddel gebruikt bij de volgende stappen:

  1. De trends uitzoeken. Met AI hebben we een grote hoeveelheid stukken doorgewerkt om te zien welke ontwikkelingen op Noordeloos afkomen.
  2. De gesprekken verwerken. Wat op de eerste dorpsavond en in de gesprekken is gezegd, hebben we met AI geordend.
  3. Verbanden leggen. Met AI hebben we nagegaan waar de trends en de inbreng van het dorp elkaar raken, en of de gekozen richting daarbij past.
  4. De reacties van meelezers verwerken. Elke opmerking hebben we met AI geordend en gekoppeld aan de plek in de tekst waar ze over gaat.
  5. Opnieuw nalopen. Na de aanscherpingen hebben we met AI gecontroleerd of alles nog klopte met de trendanalyses.
  6. De aanvullingen van de gemeente verwerken. Ambtenaren van de gemeente vulden de trendanalyses aan. Die aanvullingen hebben we verwerkt en daarna met AI getoetst aan de huidige stand van zaken.

De keuzes in deze visie hebben we als werkgroep zelf gemaakt. Elke opmerking van een meelezer hebben we zelf gewogen. Werk met AI kan fouten bevatten. Daarom hebben we alles nagelopen en cijfers die we niet konden controleren hebben we weggelaten.

Wie we niet of weinig hebben gehoord

Jongeren waren betrokken via een uitgebreid gesprek met de leerlingenraad van de basisschool en als meelezers. Tieners hebben we nog weinig gehoord. Nieuwkomers uit andere landen, zoals arbeidsmigranten en vluchtelingen, hebben we nog niet apart benaderd. Hun ervaringen ontbreken dus nog.

Wat er mis kan zijn

Cijfers zijn afgerond of geschat. De trendanalyses kunnen fouten of gaten bevatten. De reacties van meelezers zijn gebruikt om de tekst te verbeteren; hun namen staan hieronder, bij wie eraan meewerkten. Zie je een fout of mis je iets? Laat het de werkgroep weten via info@dorpsvisienoordeloos.nl. Geen computer? Vraag iemand in je buurt om te helpen, of kom naar de dorpsavond.

Wie eraan meewerkten

  • Opdrachtgever: het Dorpsberaad
  • De werkgroep: Alex de Bruijn, Kees Bikker, Jolanda van Dam, Tim Selders, Kees Verbaan, Henk Voormolen, Hendrik van Vuren en Freek Wallaard.
  • Meelezers: zestien Noordelozers lazen mee en gaven commentaar.
    • Wico Blokland
    • Mathilde Bos
    • Klazien de Groot-Rietveld
    • Teus van der Ham
    • Koen den Hartog
    • Dirkjan Kooijman
    • Marieke Koorevaar
    • Hermy Kortleve-Kooijman
    • Marleen Kruithof
    • Klaas Kuil
    • Jan Willem van Mourik
    • Erik Slikkerveer
    • Ike Slob
    • Arco Struik
    • Theo Verspuij
    • Johan Wallaard
  • De gemeente: de gemeente Molenlanden, die de trendanalyses aanvulde.
Bronnen

Alle trendanalyses